تورک شاعیرلری نین سئچیلمیش اثرلری

آشیق میکائیل آزافلی 1924 نجی ایل ده آذربایجـــــان « طاووس » (توووز ) محــــالیندا ، آزاف کندینده

دونیایا گؤز آچمیشدیر ... او  استالین ، روس دیکــــتاتورینا  قارشی چیخیب ، 3 دفعه حبـسه دوشدو .

آخیردا آذربایجانین غیرتلی اولادلاری اونوحبس دن آزاد ائتدیلر و ائل آشیقی ائل ایچینه قاییتدی. 1987

نجی ایل ده « قوجا قارتال » کیتابی یاییلمیشدیر . سونرادا « اؤزوم اولسه م سؤزوم اولمز » کیـــتابی

نشر اولور .

ائل آشیقی 1990 نجی ایل ده حیاتا سون قویدو :

تاریــــــخ لری واراقلا گز            حقیقتی چیــــراقلا گز

آزافلی نی سوراقـلا گز            او ائللردن ، بو ائللردن

داغلار قوینوندا ـ قوینوندا

قوجــــا قارتال نه گــزیرسن          

داغــــلار قوینوندا ـ قوینوندا

بـالا گـــــؤردوم آنـاسی نین          

آغــــلار قوینوندا ـ قوینوندا   

 

نییه  قلبین قـــــــارالیب دیر         

گول اوســتونو خار آلیب دیر

شـامامالار ســـــــارالیب دیر         

داغـلار قوینـوندا ـ قـوینوندا  

 

بیر حکیــــــــم یارا باغلانیر         

سینه می چــــارپاز داغـلاییر

باغبان گؤردوم ، قان آغلاییر         

باغــــلار قوینوندا ـ قوینوندا

 

آزافــــــلی ، یاز ، دیله گلمز        

اوچـــدو بولبول ، گوله گلمز

گئچن گئچــــدی ، اله گلمز         

چــاغلار قوینوندا ـ  قوینوندا

آشیق

مین سؤز آچار محبّت دن 

عشق آتیندا گزر آشیق

الهام آلار طبیعت دن

قارتال کیمی سوزر  آشیق

 

اود اوره یی ، اود نَفَسی

قلب اوخشایار اینجه سسی

گؤز اوخشایار سلیقه سی

مجلیس لری بَه زر آشیق

 

گزر جاندا اعتباری

صاف وجدانی ، دوز ایلقاری

سئومز ظولمو ، ظولمکاری

هر محنته دؤزر آشیق

 

مکانی دیر قوجا قافقاز

دونیا گزر ، الینده ساز

ساغی کُر دور ، سولو آراز

سینه سی گؤی خزر آشیق

 

ائل فریادی فریادی دیر

آشیق ، سازین فرهادی دیر

آزافلی نین اوستادی دیر

سؤزدن گوهر دوزر آشیق .

یئتمیش ایکی دیللی سازیم

سن ائلیمین همدمی سن

آی صدفلی ، تئللی سازیم

اونون سئوینجی ، غمی سن

آی صدفلی تئللی سازیم

یئتمیش ایکی دیللی سازیم

 

ده ده قورقود یادگاری

کور اوغلونون نغمه کاری

دیل ـ دیل آچار صنعتکاری

آی صدفلی تئللی سازیم

یئتمیش ایکی دیللی سازیم

 

بابالاردان بخشش قالیب

آتام کؤکسو اوسته آلیب

آنام سنده لایلا چالیب

آی صدفلی تئللی سازیم

یئتمیش ایکی دیللی سازیم

 

تاریخیمین ایلکین سسی

دوننیمین خوش نغمه سینی

شعرین ، سؤزون ، ترانه سی

آی صدفلی تئللی سازیم

یئتمیش ایکی دیللی سازیم

 

آشیقلارین جان داستانی

خوشبخت ایستر هر زامانی

شاد کؤنول لر شادمانی

آی صدفلی تئللی سازیم

یئتمیش ایکی دیللی سازیم

 

دیل می چاتار دیل لرینه

خال لارینا ، گول لرینه

باغلانمیشام تئل لرینه

آی صدفلی تئللی سازیم

یئتمیش ایکی دیللی سازیم

 

آزافلی یام اؤزوم سنده

ذیل ده ، بم ده گؤزوم سنده

مین دیل آچار سؤزوم سنده

آی صدفلی تئللی سازیم

یئتمیش ایکی دیللی سازیم .

قانا دؤنمه سین

هر آرزوم ، دیله ییم بودور ،آی ائللر

دونیانین اوره یی قانا دؤنمه سین

زمی ده ، سنبل لر ، باغچادا گول لر

بشرین چؤره یی قانا دؤنمه سین

 

قانا بولانماسین یئرین مورازی

هر عصرین ، هر ایلین نور سپه ن یازی

شاعیرین شعری ، آشیقین سازی

آرزوسو ، دیله یی قانا دؤنمه سین

 

قانا بولانماسین انسان ثروتی

حیاتین دارلیغی ، سؤزون قدرتی

بیزیم جوان لارین صاف محبّتی

تویلوغو ، گرده یی قانا دؤنمه سین

 

قانا بولانماسین انسانین الی

داغیلین ، تالانسین فتنه عملی

آزافلی ، هئچ کیمین وطنی ، ائلی

عؤمرو ، گله جه یی قانا دؤنمه سین.

من سنین عشقینله

سن عزیز آنانین بالاسی یام من

چکمه گل گؤزومدن گؤزونو وطن

گونش ضیاسی لا ، باهار الی له

حک ائتدیم سینمه اؤزونو وطن

 

دؤشونده سود امدیم ، قوینوندا یاتدیم

سینه نده بویودوم ، کمالا چاتدیم

من سنین عشقینله یازدیم ، یاراتدیم

اؤله رم ، چئویرسن اوزونو وطن

 

حیات یول لاریندا آغاردی تئلیم

سؤز ، صنعت ذیروه سینه چاتمادی الیم

یوز مین شاعیر گله ، یوز مین ده عالیم

یازسالار قورتارماز ، سؤزونو وطن

 

بهشت دیر تورپاغین ، سئیرین ، چیمنین

یوردونا باغلی دیر اوره ییم سنین

نئچه مملکتین ، نئچه اؤلکه نین

اَیَر بیر بارماغین یوزونو وطن

 

سن سیز آزافلی نین هئچ اوزو گولمز

یوز دونیا وئرسه لر عینیمه گلمز

دنیزلر قلبیمده گئچیره بیلمز

آلیشان اودونو ، کؤزونو وطن .

رباعی

بو دونیانین هر اوزونده وار آغی ¹

وار اؤلومو ، وار مزاری ، وار آغی ²

 

دوشونن وارمی کی ، عؤمرودن گئدیر

هر گئجه تقویمین قوپان واراغی ³

1ـ سفیدی

2ـ تعزیه ، مرثیه

3ـ ورق اش ، ورقی

بولود قــــــــــارا چورلو « سهند» 1350 نجی ایل ده  مـــــــــــــراغه شهرینده آنادان

اولموشدور . او بیـــر خلق شاعیری اولاراق ، وطنین آزاد و میللتین خوشبـــــــخت

گؤرمه ک ایسته ییردی . « سهند عؤمور بویو استبداد ، ظلـم ، ستمه و اســـارته

قارشی آمان سیــــــــــز اولوبدور . بعضاً دولموش قـــارا بولـــود کیمی ، گورلاییب ،

ایلدیریم کیمی شاخاراق :

دیلیمی دالیمدان چیخارتسالاردا ،

قوی قارداش دردیمی دئییم ، باری بیل .

گونئیندن ـ قوزئیه ، شرق دن ـ غربه ،

هانسی خلقی گوردون بیزیم تک ذلیل ؟!

 

                                 ملّی آزاد لیقلار عصری اولسادا ،

                                    هر یئرده ، هر یاندا آدی بو عصرین ،

                                      نه ائتمک ؟ دونیانی بوغدا دوتسادا ،

                                            کهلیگین روزی سی چینقیلدیر . همین !

 

بو شرف ، بو شوکت ، بو قدرت ، بو شان

هورا ، دوغروداندا بیزه عار اولسون !

حیاتین آمان سیز بیر قانونی وار ،

تعصب سیز بیر میللت گره ک خار اولسون !

بو سؤزلــــردن اوخوجو اونو بیر میللت چی شوونیست کیـمی تانیماسین ؛ او اوزو

مسأله نی یاخشی آیدینلاشدیریر :

من دئمیرم « اوستون نژاد دانام » من ،

دئمیرم ائل لریم ـ ائل لردن باشدی .

منیم مسلکیم ده ، منیم یولومدا ،

میللت لر هامیسی دوست دو ـ قارداشدی .

باشقا بیر یئرده :

آنجاق بیر سؤزوم وار : من ده انسانام

دیلیم وار ، خلقیم وار ، یوردوم ـ یووام وار .

یئردن چیخمامیشام گؤبه لک کیمی ،

آدامام ، عقلیم وار ، ائلیم ، اوبام وار .»¹

سهند 1358 نجی ایل ده ، قلب خسته لیگین دن ، ابـــدی اولاراق حیاته سؤن قویدو .

1ـ شعریمیز زامانلا آدیملاییر ، ص 42-41

شهریارا مکتوب ـ شهریار سهندیه سینی بولود قارا چورلو نون بو شعری نین جوابین دا یازیب .

بیر الیمده قلم ، بیر الده کاغاذ ،

خیالیم بویلانیر دامدان ـ دیواردان .

باشیمدا یار باغین گزمک هاواسی ،

قاپیلار باغلی دی ، یول تاپیم هاردان ؛

 

حصارین دالیندا ، کؤنول وئردیگیم ،

او یار بیر باغ سالیب سویو بولولدن .

هئیواسی کهربا ، ناری یاقوت دان ،

طاغی فیروزه دن ، دیواری گولدن .

 

ماوی ایوانیندا ، ساز چالیر زُهره ؛

بورجوندا یای چکیب ، دایانیب کیوان .

لایقی وار گیره م قصرینه منده ؟

قیللی پاپاغیم لان ، قیریخ سازیم لان ؟

 

او  ، بو احتشاملا ، بو طمطراقلا ،

قاپی سین اوزومه آچمازسا  نه وار ؟

شاهلا رعیّتین صؤحبتی توتماز ،

من بیر اوبالی یام ، او دیر « شهریار » .

 

گره ک رخصت الام ، حیدربابا دان ،

یوج جوابی ، بلکه منه وئرمه سین .

بیرده شهریاردان فرمانیم واردیر ،

« شاعیر بیر ـ بیرینی اولور گؤرمه سین ؟» .

 

یوخ من ده سهندم ، باشیم اوجادیر ،

ایچیمده سؤنمه ین عشق آتشی وار .

منده صفاسی وار گوللو باهارین ،

باشیمی دوتسادا ، قارا بولود لار .

 

بیر الیمده اود وار ، بیر الیمده سو ،

بیر اوزوم قارا قیش ، بیری باهاردیر .

دوست دا ـ ایستکلی یه ، ایستی قوینوم وار ،

دوشمانا باخیشیم شاختادیر ، قاردیر .

 

لاله لی ، چیچک لی چمن لرینده ،

گلیب یورد سالسادا چوبان ـ چولوقلار .

یالوار رام صفامدان اوز دؤندرمه سین ،

شهریارا لایق ، شاه یوردوم دا  وار .

 

کؤنلوم هاواسی لا  قول ـ قاناد آچیر ،

قاف قالاسین آشماق دئیه ، اوجالیر .

قالخدیقجا بوی آتیر ، داش ـ دیوارلارا ،

آلیجی ترلانیم ، یورولور قالیر .

 

دیوار لار ! دیوارلار ! پولاد اولسازدا ،

آلماس موشار اوللام ، قیریب کسه رم ،

کولونگون بورج آللام فرهاد بابامین

بیستون اولسازدا ، چاپیب کئچه رم .

 

دیوار لار ! دیوارلار ! یول وئرین کئچیم ،

وولقانام ، نَفَسیم طوفان قوپارار .

بولودام ، ساللانسا قاشیم قاباغیم

آغلارام عالمی سئللر آپارار .

 

ایچیمده بوغولور ، دادیم ، فریادیم ،

هاییما نه دیوار های وئریر ، نه یار .

نه داشدان سس چیخیر ، نه ده قارداشدان ،

سانکی بوشلوقلاردا ایتیر دالغالار !

 

بلکه ده خیال دیر منی سارسیدان ،

یادا کی ، سحر دیر یاردان آییران .

دئییرلر : « دلبریم بولول قصرینده ،

داردا دیر ، آسیلیب تپه ساچیندان » .

 

سهندی قورخوتماز نه سارای ، نه سِحر ،

محبت دئییلن ، بیر افسونی وار .

هم اسم اعظم دیر ، هم اسم شب دیر ،

باغلی قاپیلاری اوزونه آچار .

 

آچیلین ! آچیلین ! باغلی قاپیلار ،

محبت نامینا ، ایستک نامینا .

اری یین ، تؤکولون دمیر قیفل لار !

کؤنول خاطیرینه ، اوره ک نامینا .

 

سانکی طوفان قوپور ، گؤی گورولداییر ،

بولودلار چاخناشیر ، شیمشک لر شاخیر .

اود ـ آلاو  اله نیر یئرین اوزونه ،

دمیر دروازه لر ، سو اولوب آخیر.

 

گلیر قولاغیما اینیلتی لری ،

« بوردا بیر شئر داردا قالیب باغیریر » .

دوغروداندا  من بیر مروّت سیزه م ،

قارداشیم داردا دیر ،  منی چاغیریر .

 

چیکیلین ! چیکیلین ! یول وئرین کئچیم ،

اوره ییم آلیشیب ، آلاو ساچارام .

شهریار بوینونا زنجیر وورالار ؟!

چئینه رم ،گه میررم ، دارتیب آچارام .

 

ایشله ییر قولوما دمیر پاخلالار ،

زنجیر قینجیق دیریر ، سانجیر اتیمی .

جان قارداش ! هله لیک باغیشلا منی ،

دئیه سن اونوتدوم ، اسارتیمی .

 

عزیز شهریاریم ! منی باغیشلا ،

اینجیمه ، داریلما ، فیکرین هاردا دیر .

مروّت سیز دئییل سنین قارداشین ،

آنجاق سنین کیمی اودا  داردا دیر .

 

اؤزون دئمه میسن : « بیزیم ائللرده ،

وکیل موکّیلین خرجینی چکه ر ؟ » .

آنا ، عشق اوجاغی سؤنمه سین دئیه ،

اوره یین اریده ر ، چیراغا تؤکه ر !

 

هریانی بیلمیرم ، بیزیم دیاردا ،

هئچ ده خیال دئییل ، دوستلوق ، محبت .

آنجاق ایشیق ساچان ایستی گونش ده ،

بعضاً بولود آلتدا گیزله نیر  البت .

 

بلکه ده نه بیلیم ، سلطان قارداشیم !

حقیقت ده ایشین عیبی بیزده دیر .

همین بو  ایلقارین دوشگونویوک بیز ،

گوناه یاد دا دئییل ، اؤزوموزده دیر .

 

بیر آووج کلک باز ، قومار باز ایله ،

پاک باز اولموشوق ، پاک اودوزموشوق .

مرد ایکن ، نامرده رحم ایله میشیک ،

ایندی نامردلره محتاج اولموشوق .

 

دؤلتلی یه  ساخسی لازم اولاندا ،

ووروب سیندیرمیشیق اؤز کوزه میزی .

چیخیدیغیمیز قینی بگنمه میشیک ،

بیز ائلی آتمیشیق ، ائل آتیب بیزی .

 

ائلیمیزه نه گون آغلامیشیق بیز ،

باغین شاختا ووروب ، بوستانی یانیب .

ائل بیزه نئیله سین ، نه گون آغلاسین ؟

آغزی قیفیل لانیب ، دیلی باغلانیب .

 

ایندی اولان اولوب ، کئچنلر کئچیب ،

جالانان سو ، بیرده کوزه یه دولماز !

دالدان آتیلان داش توپوغا  ده یر ؛

گؤز یاشی تؤکمک له ، یارا ساغالماز !

 

بوگون من سهندم ، سن شهریارسان ،

گل باشین اوجالداق قوجا تبریزین .

بیر کره یادلارین داشینی آتاق ؛

چکک قایغی سینی اؤز ائلیمیزین .

 

شاعیریم ! دونیانی نئجه گؤرور سن ؟

دوز یئییب ، دوز قابین سیندیرانلار وار .

قدیر بیلن یارا جان قوربان ائیله ،

قدیر بیلمه ینه  حئییف دیر ایلقار .

 

اؤزگه چیراغینا یاغ اولماق بس دیر ،

دوغما ائللریمیز  قارانلیقدا دیر .

یانیب یاندیرمایاق یادین اوجاغین ،

ائویمیز سویوق دور ، قیش دیر ، شاختا دیر .

 

دئمیرم یانمیاق ، آلاولانمیاق ،

یانماسین نئیله سین یازیق پروانه ؟

یانمیاق وفاسیز یارین اودونا ،

یاناق ائلیمیزه ، یاناق وطنه !

 

وفاسیز گوللرین اوستوندن اوچاق ،

قوناق صداقت لی ائل قوجاغینا .

سؤنمز عشقیمیزدن بیر پیوند سالاق ،

ائلین شاختا وورموش ، گول بوداغینا .

 

بیر یئرده قالماقدان داریلدوق ، اؤلدوق ،

دوغما یوردوموزو دولاناق ، گزه ک ،

ائل ایله آغلیاق ، ائل ایله گوله ک ؛

اینجی میزی وطن ساپینا دوزه ک .

 

او گؤزه ل شهرده ، عزیز دیاردا ،

شاعیری جوشدوران صحنه لر چوخ وار .

نیسگیل لری چوخدور دردلی تبریزین ؛

بیری سن اؤزونسن ، عزیز شهریار !

 

هله لیک کیچیک بیر داملا اولساق دا

سوزولک ، دوزولک ، داماق ، گؤل اولاق .

بیزده باشیمیزی قاتاق باشلارا ؛

قاریشاق سولارا ، آخار سئل اولاق .

 

دره لری کئچک ، دنیزه چاتاق ،

شیلتاق دالغالارا ، دؤنک کوکره ک .

ایستی گونش ایله قول ـ بویون اولاق ،

قیزیناق ، ترله یه ک ، بولودا دؤنه ک .

 

اوچاق او قوراخلیق ، پوزغون دیارا ،

سوسوزوندان دیلی چیخان داغلارا .

پیه سیز ، قایغی سیز ، یارسیز ، باهارسیز ،

چیچک سیز ، یارپاق سیز ، بارسیز باغلارا .

 

شاختالار ، طوفان لار ، سرین کوله ک لر ،

اسسین اوستوموزه بوم ـ بوز ، بوزاراق .

آغیناق ، آغنایاق اوجا داغلاردان ؛

دانقار قایالاری دیبدن قوپاراق .

 

چایلارا سد ووراق ، دره لر دولسون ،

داشقین آخان سولار ، هدر آخماسین .

یاشارسین قوروموش کوللارین کؤکو ،

زمی لر سوسوزدان گؤیه باخماسین .

 

« سهند » ده گول آچسین « حیدربابا » دا ،

اوزه رینده چادیر قورسون « شهریار » .

باخاق چیچک له نن یوردا شعر یازاق ،

شاعیر ده بختیار ، شعرده بختیار !

 

کسک دونیامیزدان کینه نین کؤکون ،

عشق دن بیر  یئنی قورولوش قوراق .

وئره ک شیمشک لر له قاناد ـ قانادا ،

گئده ک اولدوزلارا ، گونشه قوناق .

 

شاعیریم ! سؤزومو  غربته  سالما ،

قولاق آس ، دونیادا گؤر بیر نه سس دیر؟!

باغریوی سیخماسین بو  های ـ هارای لار ،

قیریلان زنجیر دیر ، سینان قفس دیر !

                                       21/11/1346

أن بویوک تورک شاعیری ، مولانا حکیم ملا محمد سلیمان بن فضولی هیجری

900 نجی ایل ده دونیایا گلمـــیش و هیجری 963 نجی ایل ده طاعــون بلاسینا

توتولموش و رحلت ائتمیشدی . وصیّتینه گؤره امام حسین (ع) مـزاری  یانیـندا

دفن ائدیلمیشدیر .

فضــولی تفسیر ، حکمــت ، کلام ، حدیـث ، هندسه ، هیئت ، طب ، ادبیــات ،

موسیقی و شعر علم لرینه مسلّط ایدی .

خبر وئر آشنالاردان !

کَرم قیل ، کسمه ساقی التفاتین بینوالاردان ،

الیندن گلدیگی خئیری دریغ ائتمه گدالاردان .

اسیر غربتیز بیز ، سندن ئوزگه آشنامیز یوخ ،

آیاغین کسمه باشینچون بیزیم محنت سرالاردان !

صبا کویینده دلدارین نه دیر افتاده لر حالی؟

بیزیم یئردن گلیرسن ، بیر خبر وئر آشنالاردان !

دئمه زاهید کی ترک ائت سیمبر بُت لار تماشاسین ،

بنی کیم قورتاریر تانری ساتاشدیرمیش بلالاردان ؟

گیریب مسجدلره گر مقتدالار پیروی اولمان ،

بودور وجهی کی هرگز گؤرمه دیم  اوز مقتدالاردان !

طبیبا ! خاک کوی یارداندیر اشک تسکینی ،

بیزه آرتیرما زحمت گؤز یاشاریر توتیالاردان .

فلک ده مهر زایل ، یار غافیل ، عمر مستعجل ،

نه دیر تدبیر بیلمن ، جانا یئتدیم بی وفالاردان !

وجودوم نئی گیبی سوراخ ـ سوراخ اولسا ، آه ائتمن ،

محبّت دن دم اوردوق ، اینجیمک اولماز جفالاردان .

فضولی ! نازنین لر گؤرسن ، اظهار نیاز ائیله ،

ترحّم اومسا ، عئیب اولماز ، گدالار پادشالاردان .

بیر غمخوار یوخ !

لب لرین تک لعل ، لفظین تک دُر شهوار یوخ ،

لعل و گوهر چوخ ، لبین تک  لعل گؤهربار یوخ .

سندن ائتمن داد، جؤورون وار، لطفون یوخ دئییب ،

مستِ ذؤوق شؤوقونم ، بیر دیر یانیمدا وار ـ یوخ .

کیمه اظهار ائیله ییم بیلمن بو پنهان دردی کیم ،

وار یوز بین دردِ پنهان ، قدرتِ اظهار یوخ .

دؤر سرمستِ شراب غفلت ائتمیش عالمی ،

بونجا سرمستین تماشاسینا بیر هشیار یوخ .

خلقی مدهوش ائیله میش خوابِ شب طول امل

صبح تحقیقین علاماتینا بیر بیدار یوخ !

صورتی زیبا صنم لر یوخ دئمن بتخانه ده

وار چوخ ، امّا سنه بنزر بت ِ عیّار یوخ !

ای فضولی ! سهل دیر هر غم کی غمخواری اولا ،

غم بودور کیم بنده ، بین غم وار ؛ بیر غمخوار یوخ !

باغ و باهاریم

پنبه ی داغ جنون ایچره نهان دیر بدنیم ،

دیری اولدوقجا لباسیم بودور ، ئولسم کفنیم !

جانی جانان دیله میش وئرمه مک اولماز ای دل !

نه نزاع ائیله یه لیم ؟ اول نه سنین دیر ، نه بنیم !

داش ده لر آهیم اوخو شهد لبین شؤوقوندن

نولا زنبور ائوینه بنزه سه بیت الحزنیم ؟

طؤق زنجیر جنون دایرۀ دؤلت دیر ،

نه روا کیم بنی آندان چیخارا ضعف تنیم !

عشق سرگشته سی یم سئیل سرشک ایچره یئریم

بیر حبابام کی هوادان دولودور پیرهنیم !

بولبول غمزده یم باغ و باهاریم سن سن

دهن و قدّ و رُخون ، غنچه و سرو و سمنیم .

ائده من ترک ، فضولی ! سر کویون یارین

نئجه کیم ظلم یئریرسه ، بانا خوشدور وطنیم .

اوسانماز می؟

بنی جاندان اوساندیردی ، جفادان یار اوسانمازمی

فلک لر یاندی آهیمدان ، مورادیم شمعی یانمازمی ؟

هامی بیمارینا جانان دوای درد ائدر احسان ،

نئچون قیلماز بنا درمان ؟ بنی بیمار سانمازمی ؟

غمیم پنهان دوتاردیم بن ، دئدیلر یاره قیل روشن ،

دئسه م اول بی وفا بیلمن اینانارمی ، اینانمازمی ؟

شب هیجران یانار جانیم ، تؤکر قان چشم گریانیم ،

اویادیر خلقی افغانیم ، قارا بختیم اویانمازمی ؟

گول رخسارینه قارشو ، گؤزومدن قانلی آخار سو

حبیبیم فصل گول دور بو ، آخار سولار بولانمازمی ؟

دگیلدیم بن سنا مایل ، سن ائتدین عاغلیمی زایل

بنا طعن ائیله ین غافیل ، سنی گؤرجک اوتانمازمی ؟

فضولی رند شئیدادیر ، همیشه خلقه روسوادیر ،

سورون کیم بو نه سئودادیر ، بو سئودادان اوسانمازمی ؟

عشق آفت جان دیر !

جان وئرمه غم عشقه کی عشق آفتِ جان دیر ،

عشق آفت جان اولدوغو مشهور جهان دیر .

سود ایستمه سودای غم عشق دن هرگز،

کیم حاصل سودای غم عشق ، زیان دیر.

هر ابروی خم ، قتلینه بیر خنجر خونریز ،

هر زولفِ سیه ، قصدینه بیر افعی ایلان دیر .

یاخشی گؤرونور صورت مهوَش لرین امّا ،

یاخشی نظر ائتدیکده ، سرانجامی یامان دیر.

عشق ایچره عذاب اولدوغون اوندان بیلیره م کیم ،

هر کیمسه کی عاشق دیر ، ایشی آه و فغان دیر .

یاد ائتمه قارا گؤزلولرین مردمِ چشمین ،

مردم دئییب آلدانما  کیم ، ایچدیکلری قان دیر .

گر دئرسه فضولی کی : « گؤزه ل لرده  وفا وار، »

آلدانما کی ، شاعیر سؤزو البتّه یالان دیر .

 

غــــــــزل شاعیری کیمی شهرت قازانمیش ، علی آقا واحــــــــــــد 1895 نجی ایل ده

باکـــــــی دا  و بیر آیری دئییشه گؤره  ماساجیر (ماسازیر) کندینده آنادان اولموشدور.

«سلیمان روستم»  بو حاقدا قوشدوغو 38 بیتی لی شعرینی بئله باشلاییر :

« ماسازیر» کندیندن گله ن بیر اوشاق           

باکی دا قوجامان شاعـــــیره دؤندو ،

او غزل مولکونده یاندیردی چیـراق ،          

گئجه نین ظولمتی گؤزونده سؤندو ...

واحدین 1916 نجی ایل ده «طمعین نتـــــــــیجه سی» آدیندا ایلک منظوم کیتابچاسی

چیخمیشدیر . 1938 دا « ملاّخانا » و 1939 دا  « غـــــــــزللر  »  آدلی کیـــــــتابلار  نشر

ائدیلمیشدیر.  1943 نجی ایل ده اونا اینجه صنــعت خــادمی فخری آدی وئریلمیشدیر .

«اونون شعرینده عشق ، اومید ، وطن سئوه رلیک ، اجتـــــــماعی لیک ، معاصرلیک و

ذاتیندا  اولان ایگیت لیک و پاک لیق گؤزه چارپیر . او حقیقتاً قــــدرتلی بیر شاعیردیر .»

واحد 1965 نجی ایل ده 70 یاشیندا باکی دا  الله تبـارک رحمتینه قوووشدو .

شانه دولانسین !

زولفونده نه لازیم ، گؤزه لیم شانه دولانسین ؟

قویما ، او حَرمخانه نی بیگانه دولانسین !

عیب ائیله مه ، کویوندا دولانسام گئجه ـ گوندوز ،

شمعین گره ک اطرافینا پروانه دولانسین .

ساقی ! دولانیم باشینا ، مئی جامینی گزدیر ،

سرمست اولوم ، باشیما مئیخانه دولانسین .

اول زولفه کؤنول وئرمه ، دئییرلر منه ، امّا

اونسوز نئجه بس بو دل ـ دیوانه دولانسین ؟

مجنون نه برابر منه ، صحرالارا قاچدی ،

عشق اهلی اودور ، عرصه ده مردانه دولانسین !

اغیار ایله اؤز یارینی همدم گؤره ن عاشیق ،

دوشسون گره ک او ، دشت و بیابانه دولانسین .

سرخوشلوق ایله عؤمرونو صرف ائیله مه ، واحد !

عارف اونا دئرلر کی ، ادیبانه دولانسین .

دئدیم ـ دئدی !

دئدیم : ای غنچه دهن ، کؤنلومو قان ایله میسن ،

دئدی : بیجا یئره عشقیمده فغان ائیله میسن !

دئدیم : انصاف ائله ، اینجیتمه منی ، عاشیقینم ،

دئدی : گئت ، سیرّیمی دونیایا عیان ائیله میسن !

دئدیم : آغلاتما منی سرو ـ بویون شؤقوندا ،

دئدی : گؤز یاشینی بیهوده روان ائیله میسن .

دئدیم : آخیر ، گؤزه لیم ، باغ و باهاریم سن سن ،

دئدی : سن عؤمرونو حسرتله خزان ائیله میسن .

دئدیم : آز چکمه میشم گؤزلری نین حسرتینی ،

دئدی : اؤز کؤنلونو یئرسیز نیگران ائیله میسن .

دئدیم : عشقینده اسیره م ، منه بس خئیری نه دیر؟

دئدی : اوّل ده بو سئودادا زیان ائیله میسن .

دئدیم : عشق آتشی نئیلر منه ، قورخان دئییلم !

دئدی : بیچاره ، یانارسان ، نه گمان ائیله میسن ؟!

دئدیم : ای گول ، من ازلدن ده گؤزه ل عاشیقی یام،

دئدی : سن روحونو عشق ایله جاوان ائیله میسن .

دئدیم : هر گون سرـ کویوندا دولانماقدیر ایشیم ،

دئدی : واحد ، نه گؤزه ل یئرده مکان ائیله میسن !

نازلی دلبر  اولا

شراب اولا ، من اولام ، بیرده نازلی دلبر اولا ،

بیر اؤزگه عالمی واردیر ، اگر مُیسّر اولا .

صفای مجلیس مئی مین بهشت دن آرتیقدیر ،

بیر الده گول توتا جانان ، بیر الده ساغر اولا .

اولاندا مست آچا زولفون نیگار ، نشئه سی وار ،

عموما ذوق وئره بزم مئی ، معطّر اولا .

بساط باده ده حال اهلی نین فداسی اولوم ،

شرابی قال ایله ایچمه ، اگر پیمبر اولا .

اسیر زولفونم ای شوخ ، گل آجیقلانما ،

اسیره حؤرمت ائدر لر ، اگر چی کافر اولا .

نه لیلی سن کیمی اولموش ، نه من کیمی مجنون ،

نه کاره دیر گلیب اونلار بیزه برابر اولا ؟!

گؤره نده واحد اوزون یاریمین اسیر کؤنلوم ،

نه نوعی ساکیت اولوم : اود اولا ، سمندر اولا ؟!

بولبول شیدا ده لی دیر !

دئمه مجنونا ده لی ، بلکه ده لیلا ده لی دیر ،

عشق اولان یئرده بوتون عاقیل و دانا ده لی دیر .

سالدی یوسف کیمی اؤز سئوگیلی سین زندانا ،

قویدو روسوالیغی عالمده زلیخا ، ده لی دیر .

عشق زنجیری نین اوفتاده سی بیر من دئییلم ،

هوس ـ سلسله ـ عشق ایله دونیا ده لی دیر .

ساریلیر چیگنینه ، گاه بوینونا ، گاه قامتینه ،

اژدهالار کیمی اول زولف ـ چلیپا ده لی دیر .

بیر وفاسیز گول اوچون ناله سی دونیانی توتوب ،

عاشیقین قلبی کیمی بولبول ـ شیدا ده لی دیر .

بیرجه شیرین ایله فرهادا مذمّت یوخدور ،

وادی ـ عشقده وامق کیمی عذرا ده لی دیر .

ال گؤتورمز بو قارا گؤزلولرین زولفوندن ،

هر یئتن ظن ائله ییر واحدی ، گویا ده لی دیر .